yerli araba fakirin sitesi oyun hilesi otomobil sitesi teknoloji sitesi magazin sitesi alexa hileleri ilksite zengin sitesi birincisite aksaray sondakika bilecik sondakika bolu sondakika artvin sondakika edirne sondakika hatay sondakika izmir sondakika kilis sondakika konya sondakika mersin sondakika ankara hastabakıcı kocaeli sondakika mugla sondakika rize sondakika yalova sondakika karabuk haberleri diyarbakir haberleri hakkari haberleri afyon haberleri duzce sondakika mardin haberleri ankara sondakika burdur haberleri kuşadası escort sakarya haberleri tokat haberleri trabzon haberleri kayseri sondakika adana haberleri antalya sondakika samsun haberleri amasya haberleri aydin haberleri ordu haberleri denizli haberleri mani sasondakika bursa haberleri webgelişim teknokentim teknolojiyi olaypara script indir warez script indir warez tema indir warez script tema indir warez theme indir ücretsiz warez theme indir ücretsiz script indir arayüzweb gaziantep haberleri gaziantep haber merkezi deneme testi
a
istanbul organizasyon evden eve taşımacılık, gaziantep organizasyon, gaziantep evden eve taşımacılık, evden eve taşımacılık, gaziantep evden eve taşımacılık, evden eve taşımacılık, gaziantep evden eve taşımacılık, gaziantep evden eve taşımacılık, gaziantep evden eve taşımacılık, gaziantep evden eve taşımacılık, evden eve nakliyat, gaziantep asansörlü taşıma, gaziantep evden eve taşımacılık, gaziantep organizasyon, gaziantep organizasyon, gaziantep organizasyon, gaziantep organizasyon, gaziantep organizasyon, gaziantep organizasyon, gaziantep palyaço,

Türk matematikçiden Claude ile Riemann savı

Matematiğin 167 yıldır çözülemeyen en ünlü sorunu için yeni bir tez var ve bu kere işin içinde hem bir Türk matematikçi hem de bir yapay zeka modeli bulunuyor. Anthropic’te çalışan Levent Alpöge, şirketin yapay zeka modeli Claude ile birlikte Riemann Hipotezi’ni kanıtladığını duyurdu. İşin farklı yanı, ortada insanların okuyabileceği bir makale yok: Alpöge ispatı sırf bilgisayarın denetleyebildiği Lean evrakları olarak yayınladı.

Alpöge, 20 Kasım’da kendi internet sitesinde yayınladığı dört sayfalık açıklamasında şöyle diyor: “Claude ile çalışarak Riemann Hipotezi’nin bir delilini keşfettiğime inanıyorum.” Alpöge’ye nazaran sistem bununla da kalmıyor; Genelleştirilmiş Riemann Hipotezi’ni de çözüyor. Daha fazla vakitle Genişletilmiş Riemann Hipotezi’ni de kapsayacağını beklediğini yazıyor.

Önemli bir not: Bu şu an için bir duyuru. İspat şimdi hakem değerlendirmesinden geçmedi ve matematik dünyası tarafından bağımsız olarak doğrulanmadı.

Riemann Hipotezi sebep bu kadar değerli?

Alman matematikçi Bernhard Riemann’ın 1859’da ortaya attığı hipotez, asal sayıların sayılar arasında nasıl dağıldığıyla ilgili. Alpöge açıklamasının birinci cümlesinde sorunu sayılar kuramının klasik sorunu olarak tanımlıyor. Riemann Hipotezi, Clay Matematik Enstitüsü’nün her biri için 1 milyon dolar ödül koyduğu yedi Milenyum Problemi’nden biri. Enstitünün kurallarına nazaran bir tahlilin ödül için kıymetlendirilmesi için evvel uygun bir yayın organında yayınlanması, akabinde en az iki yıl geçmesi ve matematik topluluğunda genel kabul görmesi gerekiyor.

Levent Alpöge’nin 20 Kasım tarihli açıklamasının birinci sayfası. Kaynak: alpo.ge

Levent Alpöge kimdir?

Levent Alpöge, Türk kökenli bir matematikçi. Habertürk’ün 2014’te yaptığı röportaja nazaran annesi Simay Alpöge Boğaziçi Üniversitesi, babası Oğuz Alpöge İTÜ mezunu. Çift 1977’de Türk Eğitim Vakfı (TEV) bursuyla ABD’ye gitmiş. Alpöge, 2014’te Harvard Üniversitesi’ni birincilikle bitirmişti.

Alpöge’nin kendi sitesine nazaran şu anda Anthropic’te çalışıyor ve Harvard Society of Fellows’ta genç araştırmacı (junior fellow) olarak yer alıyor. Açıklamasında öğrencilik yıllarından beri bu sorun için onlarca yıllık planlar yaptığını, bunu bir sır üzere sakladığını anlatıyor.

“Claude bitiş çizgisinde beni geride bıraktı”

Alpöge, delilin son etabında Claude’un kendisini geçtiğini açıkça söylüyor: “Claude ve ben son aylarda bu türlü geniş bir alanda birlikte olağanüstü vakit geçirdik, lakin bu sefer bitiş çizgisine yakın Claude beni çok geride bıraktı.” Hemen akabinde bunu daha da ileri taşıyor: “Hayır, Claude o bitiş çizgisinin yakınında uçtu, dans etti ve parladı.”

Açıklamadaki vakit çizelgesine nazaran çalışma 6 Ekim 2026’da başladı, Genelleştirilmiş Riemann Hipotezi adımı ise 16 Kasım’a tarihleniyor. Alpöge bu çizelgeyi Claude’un hazırladığını, sonuca Pazar gecesi geç saatlerde ulaştığını yazıyor.

Neden okunabilir bir makale yok?

Lean, matematiksel ispatları adım adım bilgisayara denetim ettiren bir programlama lisanı. Bir ispat Lean’de kusursuz derlenirse, yazılan her adımın mantıksal olarak yanlışsız olduğu makine tarafından onaylanmış olur. Alpöge, ispatı 14 modüle bölünmüş bir Lean arşivi olarak paylaştı.

Okunabilir bir makale yerine sadece Lean belgelerini yayınlamasının sebebini de anlatıyor. Claude’un ürettiği detaylı metin için açıklamadaki dipnotta “Tabii ki kendimi eğlendirdim ve 250.000 sayfanın üzerine çıktım” diyor ve şöyle ekliyor: “Devasa, okunamaz bir ‘slop’ yığını yayınlamaya çalışmak açıkça uygunsuz olduğu için sadece Lean’i sunmaya karar verdim.” Argümanın şu an inanılmaz derecede uzun olduğunu, onu anlamaya, sadeleştirmeye ve düzgün biçimde yazmaya çalışacağını da belirtiyor.

Doğrulama süreci yeni başlıyor

Scientific American’ın haberine nazaran MIT’den matematikçi Andrew Sutherland, Alpöge’nin Lean evraklarını bağımsız olarak derlediğini söyledi. Fakat uzmanlara nazaran bu tek başına kâfi değil. Hipotezin Lean’de hakikat tabir edilip edilmediğinin ve delilin matematiksel detaylarının ayrıyeten incelenmesi gerekiyor.

Alpöge açıklamada teşekkür ettiği isimler arasında Fields Madalyası sahibi Manjul Bhargava’yı ve Princeton’dan Peter Sarnak’ı da sayıyor. Duyuru, Anthropic’in borsaya açılmasının sonraki gününe denk geldi. Alpöge, açıklamayı yapmadan evvel Anthropic CEO’su Dario Amodei’ye yazdığını, zamanlamaya dair alaycı yorumların ise yanlış olduğunu belirtiyor. İspat doğrulanırsa matematik tarihinin en büyük kırılmalarından biri olacak; doğrulanana kadar ise bir argüman olarak kalıyor.

YORUMLAR

s

En az 10 karakter gerekli

Sıradaki haber:

Türkiye ve İngiltere savunma kurulu Ankara’da

HIZLI YORUM YAP